پرۆفسۆر سامان حەیدەری گووران

پرۆفسۆر سامانحەیدەریگووران شوونەوارناس و توێژەر پایەبەرز کورد، لە ساڵ ٢٦٧٠ کوردی  (١٩٧٠)، لە داڵاهوو کرماشان وە‌دی هاتێیە. حەیدەری گووران یەکێگ لە شوونەوارناسەیل ناسیای ئێران و جەهانە و تۊەنیم بۊشیم یەکم کەسە ک لەبارەی ناسین ژینگەی نئاندرتالەیل لە کوردستان و ئێران کارەیل بێ‌وێنەیگ کردێیە. 

مامۆستا حەیدەری گووران دوکتورای شوونەوارناسی پارینەسەنگی لە زانکووی ئێبێرهاردکارڵزتوبینگنئاڵمان گردێیە و ئێرنگەیش جوور توێژەر باڵادەس لە ئەنستیتۆی شوونەوارناسی کوڵن ئاڵمان و هەلەیوا جوور توێژەر خوڵککریای لە مووزەی نئاندێرتاڵ مێتمان ئاڵمان دریژە وە کارێ دەیگ.

حەوزەی شارەزایانەی مامۆستا حەیدەری گووران شوونەوارناسی، مەردم‌ناسی فەرهەنگی و ئەبزارەیل کوچگینە (Lithics). مامۆستا وەڕێیەوەر دەیان پرۆژەی مەیدانی لە ئێران، زاگرۆس، ئاڵمان و باشوور کوردستانە. وشکانن ئشکەفتپەڕوا و باوەیەوان لە کرماشان ک هن سەردەم پارینەسەنگی ناوین بۊنە، لە کارەیل مامۆستا گوورانە.

کتاوەیل پارینەسەنگیئێران (جڵدیەکم) و مەڵوەنوئنسانلەسەردەمپارینەسەنگیفەلاتئێران بەرهەم مامۆستا گوورانن؛ لەی ساڵەیلیشە وەڕێیەوەر پرۆژەیلێگ جوور مودڵ‌سازی ژیاننامەنۊسی نئاندرتاڵەیل و ئنسان مودڕن لە زاگرۆس و توێژینەوەی ڕۊداوناسی وە ڕەوش لۆمینسێنس بۊە.

پروفسورسامانحیدریگوران (متولد ۱۳۴۹ در دالاهو، استان کرمانشاه) باستان‌شناس ایرانی و پژوهشگر دورهٔ پارینه‌سنگی است. وی دکترای خود را در رشتهٔ باستان‌شناسی از دانشگاه ابرهارد کارلز توبینگن آلمان دریافت کرده و هم‌اکنون به عنوان پژوهشگرارشد در مؤسسهٔ باستان‌شناسی دانشگاه کلن و پژوهشگرمیهمان در موزهٔ نئاندرتال متتمان در آلمان فعالیت می‌کند.

حیدری گوران پس از گذراندن تحصیلات عالی در ایران، برای ادامهٔ پژوهش به آلمان رفت و در دانشگاه توبینگن در حوزهٔ باستان‌شناسی پارینه‌سنگی به پژوهش پرداخت. حوزهٔ تخصصی او شامل باستان‌شناسی زیست‌محیطی، مردم‌شناسی فرهنگی و مطالعات ابزارهای سنگی (Lithics) است.

او سرپرست و عضو ده‌ها پروژهٔ میدانی در ایران، آلمان و کردستان عراق بوده است. کاوش در محوطه‌های پارینه‌سنگی زاگرس میانی، از جمله اشکفترازآور و پناهگاهصخره‌اییوان از جمله پروژه‌های شاخص وی محسوب می‌شوند.

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: کتابپارینه‌سنگیایران (جلداول)، به کوشش سامان حیدری گوران و الهام قصیدیان، منتشر شده توسط پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری. محیطوانساندردورانپارینه‌سنگیفلاتایران منتشر شده در مجموعه انتشارات BAR (Oxford).

وی در سال‌های اخیر در پروژه‌های بین‌المللی متعددی مشارکت داشته است؛ از جمله مدل‌سازی زیست‌نگاره نئاندرتال و انسان مدرن در زاگرس، پژوهش‌های کرونولوژی با روش لومینسنس، و سخنرانی‌های تخصصی دربارهٔ «آخرین نئاندرتال‌ها» در دانشگاه کلن.

سامان حیدری گوران به‌عنوان یکی از پژوهشگران برجستهٔ پارینه‌سنگی ایران شناخته می‌شود و آثار او سهم مهمی در شناخت جایگاه فلات ایران در تاریخ تکامل انسان و مسیر مهاجرت‌های اولیه ایفا کرده است.