وەز سڵامەت لە نووڕنگەی خوەدەو و مدووەیل پەیوەندیدار دە ئیلام، ڕووژئاوای
دە ئەی توێژینەوەی کاتییە ک دە ساڵ ٢٠٢٣ لەبان ١٣٧٠ کەس لە نیشتەجییەیل شار ئیلام ئەنجام بۊە، توێژەرەیل دە شوون بەڕڕسی وەز «سڵامەت دە نووڕنگەی خوەدەو/SRH» و مدووەیل پەیوەندیدار وەردێ بۊنە. ئەی شاخس سادە وەلێ باوەڕپێکریاگ، پەیوەندی نزیکێ وەرد نەخوەشییەیل موزمن و حەتا نرخ مردن دێرێگ و جوور یەکێگ دە شاخسەیل سڵامەت ناسیاگە.
ئەی توێژینەوە تەسویر ڕووشنێ دە وەز سڵامەت دە ئیلام نیشان دەیگ. ئیلامێگ ک بەش فرەیگ لە مەردم وە سەر یەگ وەرد نەداری ساختاری و هەژاری دەسوەیەقەن، وەلێ سڵامەت خوەیان «خاس» دینە. ئەی پەدیدە نیشانەی دەوڵەمەنی و ڕفاهـ ئەی مەردمە نییە و فرەتر نیشان دەیگ ک مەردم ئیلام وە نەداری و مەحروومیەتیەیل درێژخاین عادەت کردنە و هووکارەی بۊنە. دیارە مەردمێ ک چەندین دەیە لە ژێر فشار هەژاری و نەداری بژیەن، معیارەیلێیان ئرا سڵامەتیش وە بوون ئەو شەرایتەی گۊەڕییەیگ.
ئاکام موهم تر، نەخش «ناهمیدی وە بانان» دە نەزووکبۊن نووڕنگە وە سڵامەتە. ئەی چشتە نیشان دەیگ ک سڵامەت مردم کورد لە شارێگ جوور ئیلام فەقەت وەرد نەخوەشی و دەرمان پەیوەندی نەیرێ، بەڵکە ڕك و ڕاس وە وەز کوومەڵایەتی و نووڕسن وە بانانیش گرێ خواردگە. وەختێ همێد و هیوا لە کوومەڵگای ئیمە سینن، نووڕسن وە سڵامەتیش پۊترکیەیگ. یە دەقیقەن چشتێگە کە لە تەواو کوردستان دۊنیمن، سیاسەتەیل ئابووری و کوومەڵایەتی ئمکان بەرنامەڕشتن ئڕا بانان لە مەردم سەنگە.
شکاف جنسیەتییش لەی توێژینەوە فرە ها وەر چیەم؛ ژنەیل فرەتر دە پیاگەیل سڵامەت نەزووکترێ گوزارش کردنە. دە کوومەڵاگایگ ک ژنەیل جیا لە تەبعیزەیل گشتی، بار بەرپرسییەیل بنەماڵە و نەداری ئابوور وە کووڵ کیشن، ئەی درز و شکافە چشت عڵاجەۊێگ نییە. لە ئاکامیش بایەد بۊشیم ک پەیام ئەی مەقاڵە ڕووشنە: سڵامەت مردم ئیلام تەنیا وە داروو و دەرمان وەرەو خاسی نیەچووگ. مدووەیل کوومەڵایەتی-ئابووریێگ جوور بێکاری، فەقر، دەسڕەسی ناوەرایوەر وە ئمکانات و لە گشتی موهمتر «همێد وە بانان» گشت چشت دیاری کەیگ.
